Truyện ngắn: Mùi trâu ám

Hôm 6/5/2017 tôi về quê mới biết một thằng tên Đức trong đám chăn trâu với tôi hồi nhỏ chết vì bạo bệnh cuối năm mới rồi. Trách mình ở xa vô tình và cũng buồn vì mình lãng quên bè bạn thủa hàn vi . 

Bài viết này cũng có nhắc tới nó và mỗi lnf đọc lại tôi lại hình dung ra nó và cả con trâu của nó nữa cơ. Thế mới biết con người hay thật. Con trâu cũng hay thật. Thế là lại nghĩ sao mình khong nhớ một ông thủ trưởng cũ nào của mình mà lại hay nghĩ và nhớ về một con trâu của nhà mình và cả trâu của bạn đã xa ngoéo những 50 năm qua. 

Thì ra người như mình không khá được . Không yêu thủ trưởng cấp trên mà cứ yêu con trâu

Treo lại truyện dưới đây và vái lậy thằng Vân thằng Đức bạn chăn trâu của mình ngày xưa

( 9/5/2017)

Truyện dưới đây viết đã 6 năm rồi.

Mùi trâu ám

 

Ảnh nhà văn Nguyễn Trọng

Tôi có kế hoạch về quê vào tháng 9 năm nay . Kế hoạch này được vợ con nhất trí cao . Có mấy lí do :

Thứ nhất là Tháng ấy là sinh nhật mình, sinh nhật mà không tổ chức ở cái nơi chôn nhau cắt rốn thì kém vui

Thứ hai là tháng ấy chúng tôi tụ họp hội chăn trâu .

Nghĩ đến ngày ấy là đã nôn nao trong lòng , giống như được mời đi hội nghị to lắm, oai lắm . Về ngày sinh nhật, cũng chẳng thể 100% chính xác . Cha mẹ sinh mình vào thời kháng chiến chống pháp giữa quê hương âm u thì cái sự khai sinh chắc chi đã đúng . Cứ mang máng vậy .Cứ nghe mẹ bảo đẻ mày vào gần rằm tháng tháng bẩy, vậy thôi . Nhưng cứ về nơi mẹ sinh ra mình là sung sướng rồi . Còn cái chuyện họp hội chăn trâu thì nghe lạ hoắc, nghe chéo ngoe giữa thời nay. Nhưng tôi thì sướng, sướng như mình lúc còn bé được mẹ mua cho cái quần cộc.

Bỗng vài đêm nay, cứ hay nghĩ về ngày chăn trâu, mà cứ nghĩ về ngày ấy thì hình ảnh con trâu của đứa nào to cao béo gầy ra sao cũng lại hiện rõ mồn một . Thực ra cũng chả có gì lạ lẫm đến khó hiểu . Lúc bé bộ óc mình nó trắng tinh , mỗi sự việc xẩy ra như một nét chì vạch lên đó, nó hằn sâu đến khó phai mờ. Chứ còn như bây giờ cả bộ não trải ra đen như đít nồi vạch mãi nó không hằn lên được . Già hay quên là thế , già rồi học khó vào cũng là thế . Tôi thấy nó đơn giản vậy thôi .

Mỗi thằng chúng tôi một tâm một tính. Con trâu cũng vậy, chúng tôi thuộc tính nhau và cũng thuộc nết trâu của nhau. Con trâu của tôi là trâu đực , to cao nhất đàn gọi nó là Dòng. Bố tôi bảo nó nhiều tuổi hơn con đấy. Tôi chưa bao giờ tự trèo được lên lưng nó mà phải trèo từ đầu rồi hét nó : lên , lên. Nó ngẩng đầu lên là tôi tuồn sang lưng. Nó khỏe, nên bao giờ cũng tỏ ra đàn anh cho cả đàn. Gặp đàn trâu làng khác nó hung dữ lạ thường . Hễ có con trâu nào lấn sang đàn của bọn tôi là nó lao vào xua đuổi . Rất nhiều cuộc húc nhau xẩy ra với đàn trâu khác mà nguyên nhân cũng chỉ vì ganh ghét nhau vì cái tội lân la làm quen với những con trâu cái trong đàn bọn tôi . Con trâu nhà thằng Thành sừng choãi ngang đến yếu. Lại còn cái tật ăn đến nhỏ nhẻ . Hóa ra con này gẫy mất hai cái răng. Trâu mà gẫy răng thì hết sách. Chỉ chọn cọng cỏ , túm mạ be bé mà ăn như liếm , không vặt ngang cọng chè vè , ngang thân lúa như những con khỏe . Ăn ít thì đói, thì gầy. Mà đã yếu thì nhìn con nào cũng sợ, cứ lấm lét run run khi thấy con khác đến gần . Tội thế . Con trâu cái nhà thằng Vân thì vừa to đẹp lại cũng tầm tầm năm tuổi như trâu Dòng nhà tôi . Con Dòng và con Cái nhà thằng Vân thân nhau lạ kì . Không con nào lại gần con Cái được chỉ vì con Dòng nhà tôi lúc nào cũng vè vè con mắt . Ăn cỏ đấy , uống nước đấy nhưng nó vẫn để ý con Cái. Mà cũng lạ , con Cái cứ sán lại với con Dòng mọi nơi mọi lúc . Tôi đã có những hôm khốn khổ vì con Dòng không chịu ăn cứ đi theo sau con cái mà ngửi mà hít rồi ngửa mặt lên trời nhe một hàm răng trắng ởn khoái trí . Con Cái thì đứng chạng háng con tớn cái đuôi lên mà lim dim . Con vật nó khoái nhau là nó hít cái mùi bài tiết của nhau. Chịu thật , đúng là súc vật . Tôi và thằng Vân nhìn hai con Dòng và con Cái tình tứ âu yếm nhau theo kiểu phân gio ấy mà cười hinh hích với nhau. Có những chiều , thả cả đàn trâu dưới hồ , chúng tôi ì ọp bơi lặn . Đàn trâu cũng phì phò đằm mình phả phê . Bỗng có đứa kêu , Ối Vân ơi trâu mày đâu ? Cả lũ nhìn vừa đó mà không thấy con Cái nhà thằng Vân đâu . Con Dòng thì lim dim , trời đất ạ hóa ra con Dòng và con Cái làm cái chuyện vợ chồng . Con Cái chịu ngụp người dưới nước cứ chừng gần phút lại thò mõm lên phì phì rồi lập tức con Dòng lại nhấn chìm xuống . Tôi và thằng Vân phải lao vào can thiệp vì sợ con Cái chết ngạt . Chiều mát , cả đàn trâu ra về . Chúng tôi ngồi vắt vẻo lưng trâu, con nào cũng bóng loáng . Con Dòng và con Cái có vẻ thỏa mãn lắm dụi dụi cái sừng vào đít nhau rồi lại ngửa cổ nhe một hàm răng trắng ởn lên trời. Có ngày tôi học phụ đạo thêm để thi giỏi cấp huyện phải về muộn. Chúng nó đi hết cả. Con Dòng lồng lộn đi rõ nhanh . Có lúc nó chồm chổ như mất trí . Tôi dắt nó lên đồi chè . Cả chiều ấy nó đâu có ăn , nó ngó bên này nghiêng bên kia mắt cứ nhìn xuống chân đồi . Tôi cưỡi trên lưng luôn mồm thét rồi giật dây chạc mà nó vẫn không nghe. Chiều xuống bọn thằng Vân trở về . Con dòng nhìn thấy con Cái nó phóng từ trên đồi xuống . Tôi ngã quăng cu lơ , bàn chân gập lại bong gân , may không gẫy xương . Con Dòng lao xuống đồi . Thế là nó và con Cái kị sừng vào nhau , nó ngửi đít con cái con Cái cứ cong tớn cái đuôi lên thằng Vân hò hét thế nào cũng kệ , hai con vật cứ xoắn vào nhau . Tôi bò lết trên đồi chè , Vân bỏ trâu đấy cõng tôi xuống đủn lên lưng trâu ra về . Tôi nghỉ mất vài buổi học nằm nhà bóp lá bưởi nướng rồi tập tễnh đi học . Mấy ngày sau thấy tôi con Dòng lấm lét . Thì ra con vật cũng biết ân hận về cái lỗi của mình gây ra cho loài người .

Rồi chiến tranh phá hoại của Mỹ nổ ra . Con đường sắt qua làng thành mục tiêu của Máy bay Mỹ. Dân làng tôi bắt đầu biết đến cái tên bom tạ bom tấn. Rốc két. Bom bi bom nổ chậm. Có hôm máy bay ném bom trâu lồng lên chạy tứ tung khắp làng. Hồi đầu, bừa cầy sớm nắng lên chưa kịp tha trâu máy bay đã tới. Người người họ trâu giữa ruộng nấp vào bờ. Con Dòng thành như đại ca của lũ trâu đang đứng im dưới đồng nó ngăn không cho các con khác kéo bừa đi trong lúc người đang núp máy bay. Từ sau đận máy bay ném bom chết cả trâu ngoài đồng Chùa gần ga tàu hỏa làng tôi rút về cầy cấy ban đêm. Ban ngày không dám thả trâu ra ngoài đồng . Cầy bừa cấy hái quê tôi chuyển vào làm vào ban đêm tuốt . Ngay cả ban đêm đang kéo bừa con Dòng vẫn chen đi gần vào lối bừa con Cái nhà thằng Vân. Trong đêm mà nghe tiếng hít thở phả vào nhau mỗi khi hai con gặp nhau ngang đường bừa. Chúng vục nước ruộng phì vào mặt nhau như mỗi lần tiến sát vào nhau. Một hôm tôi và thằng Vân đi bừa thay mẹ. Thằng Vân bảo “ Đấy ! đấy là tình yêu trong lao động” Lũ trâu thấy bọn tôi cười cũng phì vục nước thích thú. Hồi ấy Chúng tôi đợi đón trâu ngay ở ruộng. Mẹ về rồi tôi dắt trâu thả theo ven đường tàu hỏa nhiều cỏ và những bụi chuối. Nằm trên lưng con Dòng nghe nó thở phì phò mệt nhọc, tiếng dứt cỏ cũng mệt nhọc tôi thương lắm . Trời khuya , chả biết sương xuống hay mồ hôi trâu mà thấy lưng nó dính nham nháp . Mùi con Dòng chua chua nồng nồng lan trong đêm .

Những ngày đông tháng giá , nhốt trâu ở trong chuồng lấy lá cọ che tứ phía mà chân nó vẫn phát cước . Mẹ tôi lấy bã quả khế ngâm bóp cho nó . Chân nó run rẩy nhấc lên hạ xuống rõ tội nghiệp . Ấy mà vài hôm sau lại phải ra đồng . Áp tết bố tôi bảo con đi cắt cỏ về để giành mấy ngày tết cho trâu ăn . Khổ thân nó mình có tết chứ nó làm gì có tết . Mấy ngày tết trâu nhà nào cũng buộc trong chuồng . Hết tết người lục tục ra đồng thế là con Dòng và con Cái lại gặp nhau . Chúng nó quấn vào nhau . Con Dòng ngoắc cặp sừng vào cổ con Cái rồi tựa hông vào nhau ngúc ngắc cái đầu hai tai cụp xuống không ve vẩy đờ đẫn . Mắt chúng rơm rớm nước . Thằng Vân đang đánh đáo chinh cười khanh khách “ghê nhỉ nhớ nhau ghê nhỉ “ . Cả lũ cười theo . Lũ trâu thây kệ mấy thằng trẻ con còn say mùi tết nhất mải đùa nghịch dọc đường , chúng sán vào nhau ngửi hít nhau giống như người đi xa về hỏi thăm nhau ríu rít .Tôi lên học cấp 3 đi xa nhà . Rồi đi đại học . Thằng Vân , thằng Thành thằng Đức thằng Tính … tốt nghiệp mười đi bộ đội luôn . Đàn trâu thành ra tan đàn sẻ nghé . Vì lũ em chúng tôi nó lại không đi với nhau giống chúng tôi lúc trước . Mỗi lần về nhà , có ngó qua chuồng trâu con Dòng thò mõm liếm liếm vào tay tôi mắt thật buồn . Cái lưỡi nó âm ấm ram ráp như cái bàn đánh săm xe đạp chua loét nước dãi lên tay tôi . Nó buồn . Tôi biết . Con Cái nhà thằng Vân lâu nay đi đàn khác rồi .

Tôi đi bộ đội . Biết thằng Vân nhập ngũ trước ở quân khu Việt Bắc rồi vào chiến trường Tây Nguyên . Thằng Thành vào tít hút Cà Mau . Thằng Tạ Chức thằng Bùi Hồng sang Lào rồi hi sinh ở đó , chỉ có thằng Bình thì đi công nhân kiến trúc là ở ngoài này . 

Run rủi tôi và thằng Vân lại gặp nhau. Tôi bổ sung về cùng đơn vị Vân thì Vân đã là cán bộ trung đội. Hôm đón lính mới về thằng Vân há hốc mồm nhìn tôi. Không cùng trung đội nhưng cùng đại đội hai đứa cứ được lúc nào rỗi một tí là lại ngồi với nhau như thể vẫn đang ở nhà. Đêm tôi mò sang hầm nó nằm chuyện quê hương. Trong bóng đêm hai đứa lại nói về con Dòng con Cái, chỉ nói chuyện con trâu thôi mà nước mắt nóng hổi trên má. Trung đội trưởng Vân vẫn cái giọng hệt như ngày xưa, rất ông cụ non. Quê hương thật là đơn giản mày nhỉ, chỉ hai con trâu nhà chúng mình mà đã thành quê mình rồi. Veo véo trên đầu tiếng đại bác của địch và ánh chớp loe lóe giữa rừng đêm mà chúng tôi như đang thấy hiện lên con đường tàu hỏa giữa làng và con Dòng con Cái đi xoắn vào nhau những đêm ngày xưa bom mỹ dội xuống . Cuối năm ấy Vân hi sinh trong trận đánh một đoàn xe tăng trên đường 14 ở Kon Tum. Lúc anh em khiêng xác Vân về, cái chân đứt lìa để một bên trong tấm võng bạt màu cỏ úa bê bết máu khô. Mái tóc sám vàng vì nhuốm thuốc đạn khiến tôi nhớ như tóc nó cháy nắng thủa chăn trâu cùng nhau. Nhiều tháng sau, khi hành quân đi chiến dịch nhìn thấy ai mắc cái võng bạt kiểu của thằng Vân tôi rất sợ. Mùi máu và màu sám vàng của tấm võng quấn chôn thằng bạn chăn trâu mãi ám ảnh trong những ngày vắng thằng Vân.

Tôi được về ngay năm đầu tiên hòa bình để đi học lại đại học. 

. Mùa đông năm 76 tôi đã quên chuyện con Dòng thì bỗng một hôm trong bữa ăn em trai tôi buột miệng : anh ơi con Dòng bị HTX mổ thịt rồi . Mẹ tôi mắng , thôi ăn đi không nói chuyện ấy. Thì ra con Dòng đã bị đem đi giết thịt vì năm 1974 nó già quá rồi .

Hôm ấy cả nhà tôi bỏ cơm .Khi người ta dắt nó đi nó lê chân chậm chạp và đôi mắt õng nước . Mẹ tôi và các em tôi không dám nhìn theo . Chiều ấy HTX bán cho mỗi nhà 2 kí thịt , mẹ tôi dứt khoát không lấy. Chỉ ra nhặt đôi sừng của nó mang về để vào đống rơm sau nhà và cả nhà đều tránh không nhìn vào đấy. Tuồng như không chịu nổi, Bố tôi lấy cái mê thuyền nan úp lên che đôi sừng con Dòng lại cho đến tận bây giờ . Nhà tôi mất vài ngày buồn hiu hiu. Chiều tối thằng em trai dẫn tôi ra sau nhà , nó lật cái thuyền nan rách úp đống rơm có đôi sừng của con Dòng . Tôi vuốt ve cái cặp sừng hai đầu nhọn còn đen bóng vẫn có mùi khen khét quen thuộc ngày xưa .Những cái rãnh vạch ngang phía gốc sừng có chút bùn khô dính lẫn những sợi lông trâu keo lại . Con Dòng của tôi đây, to lớn hùng dũng có cái đuôi thật dài đang cúi đầu cho tôi trèo lên nhẫn nhục hiền lành. Tôi lại nhớ đến con Cái nhà thằng Vân thật đẹp cặp mông thật nở cao lông đuôi thật dầy , nhớ cặp mắt con Dòng và con Caí mỗi khi nhìn nhau thật đa tình âu yếm .

Nhưng có một chuyện mà phải ít lâu sau em trai tôi mới kể lại. Sau ngày con Dòng bị giết thịt, con Cái nhà thằng Vân đi qua nơi người ta phanh bụng con Dòng . Ở đấy còn sót lại những tàu lá cọ đầy phân và máu con Dòng . NÓ ngửi nó hít, nó òng õng nước mắt. HÍt mãi cái đống phân con Dòng nó ngửa cổ nhe răng lên trời đứng bất động . Em thằng Vân kéo đứt dây chạc mà nó cứ gằm đầu xuống không chịu đi , bốn chân con Cái run lên bần bật . Những ngày sau đó nó không ăn , cầy bừa thì lúc đi nhanh lúc thì ghì bừa đứng lại . Rồi vài tháng sau nó gầy xơ xác . Hợp tác xã lại mổ con Cái . Thế là Cặp trâu tài sắc một thời của xóm tôi biến mất nhẹ nhàng mà day dứt giống hệt người ta phá cái bờ ruộng con có tự bao đời để làm bờ vùng bờ thửa. 

Chiều quê , tôi lững thững ra chỗ sân kho HTX ngày xưa , nơi người ta giết thịt con Dòng và con Cái . Mùi mồ hôi trâu nồng ngái bay về . Mùi trâu ám vào tôi tưởng như rũ mãi chẳng ra. Tôi bàng hoàng . Tôi như vừa ngửi thấy mùi máu hôm nào chôn thằng Vân trong rừng Tây Nguyên.

Suốt bẩy tám năm trời chăn trâu cùng nhau đến biết cả con trâu nào “ yêu “ con trâu nào .Thuộc cả mùi mồ hôi của từng con , thuộc cả bàn chân từng con in trên bờ ruộng . Thuộc cả cách gặm cỏ của chúng , tiếng gọi nghé ọ của từng con . Tự lúc nào con Dòng , con Cái là người bạn thân của mình mà không nhận ra . Chuyện con vật yêu nhau lúc bé thấy vui vui , lớn lên thấy thắc mắc , lớn nữa về già thấy tình yêu của nó thật cảm động. Chuyện con vật nuôi trong nhà cứ song hành với đời con người mà con người vô tâm vô tình như không hề biết đến. 

Con người cũng thật là một thứ động vật là lạ .

(Truyện lấy từ facebook Nguyễn Trọng)

Nhà văn Nguyễn Trọng (Nguyễn Trọng Luân)

Sinh năm Nhâm Thìn, ngày 22-09-1952, tại Hà Nội.

Nguyên là chiến sĩ Trung đoàn 64, Sư đoàn 320A Đồng Bằng.

Tham gia các trận đánh từ miền Trung, Tây Nguyên, tiến vào Sài Gòn ngày 30 tháng Tư, 1975.

Tháng 10-1975 về Hà Nội học đại học.

Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 2019.

Hiện nghỉ hưu tại Hà Nội.

Tác phẩm:

– Trăng tháng chạp. Thơ. 2009

– Thơ viết cho mùa thu. Thơ. 2011

– Mây trên trời Quảng Trị. Thơ. 2012

– Những người bạn lính. Tập truyện kí. 2012

– Gọi Tây Nguyên. Thơ. 2014

– Bóng đổ nhà mồ. Tập truyện, ký. 2014

– Rừng đói. Tiểu thuyết. NXB Hội Nhà văn. 2016.

– Những súc động vụn vặt. Tập tản văn

– Bản Tháng ca vọng mãi. Tập truyện ngắn. NXB Hội Nhà văn. 2020

– Chuyện Làng. Tập truyện ngắn. NXB Hội Nhà văn. 2020

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *